ವಿಪಕ್ಷಗಳ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಹಾಗೂ ಗೊಂದಲಮಯ ವಾತಾವರಣದ ನಡುವೆಯೇ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮುಂಗಾರು ಅಧಿವೇಶನಕ್ಕೆ ತೆರೆಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಂಡಿಸಿದ್ದ 12 ಪ್ರಮುಖ ಮಸೂದೆಗಳ ಪೈಕಿ 11 ವಿಧೇಯಕಗಳಿಗೆ ಉಭಯ ಸದನಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರೆತಿದೆ. ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಗಳೆರಡೂ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗೆ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ‘ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಸೂದೆ-2026’ ಒಂದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವೂ ಶಾಸನ ರೂಪ ಪಡೆಯಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಅಧಿವೇಶನದ ಕೊನೆಯ ದಿನದಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಗೆ ಸಮ್ಮತಿ ನೀಡಿತು. ಆದರೆ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಾಲಿನ ಜುಲೈ 20 ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 10 ರವರೆಗೆ ಮಂಡನೆಯಾದ ಯಾವುದೇ ಕರಡು ಕಾನೂನನ್ನು ಸಂಸದೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸದೇ ಇರುವುದು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಶಾಸನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ.
ಈ ಬಾರಿಯ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಕರಡು ಎಂದರೆ ‘ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ-2026’, ಇದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 17 ಗಂಟೆ 34 ನಿಮಿಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಆದರೆ, ಉಳಿದ 10 ಪ್ರಮುಖ ವಿಧೇಯಕಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಕೇವಲ 15 ಗಂಟೆ 24 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ಮಾತ್ರ. ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ಮಸೂದೆಗಳು ಕೇವಲ 3 ರಿಂದ 5 ನಿಮಿಷಗಳ ಶೀಘ್ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇವುಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಸಮಯ ಕೇವಲ 28 ನಿಮಿಷಗಳು. ಜನ್ಮ-ಮರಣ ನೋಂದಣಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಎಂಎಸ್ಎಂಇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಗಣಿ ಕಾಯ್ದೆಯಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳೂ ಸಹ ತರಾತುರಿಯ ಧ್ವನಿಮತಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದವು. ಕಳೆದ 2025ರ ಮುಂಗಾರು ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ 5 ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಜಂಟಿ ಹಾಗೂ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪರಿಶೀಲನಾ ಹಂತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಸಂಸದೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸಿದಾಗ, ವಿವಿಧ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ವಿಷಯ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಶಾಸಕರು ಕರಡು ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿರುವ ಧನಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ರೀತಿಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಗಿಟ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧೇಯಕಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು, ಮುಂದೆ ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ತೊಡಕುಗಳಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ.
ಕೇವಲ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ನಿಮಿಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗುವ ಶಾಸನಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಯಬಲ್ಲವು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ. ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲಂ, ಉಪ-ಕಲಂ ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದರೆ, ಅದರಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳು ನೇರವಾಗಿ ದೇಶದ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆಯೇ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಬಯಸುವುದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತುರ್ತಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ತತ್ವಗಳು ನಶಿಸಿಹೋಗಬಾರದು.
ರಾಜಕೀಯ ಜಿದ್ದಾಜಿದ್ದಿನ ನಡುವೆ ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಶಾಸನ ರಚನಾ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ಸಂಸತ್ತು ಕೇವಲ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಪಾಸ್ ಮಾಡುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಾರದು. ಕಲಾಪಗಳ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿ, ಸದನದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳೆರಡರ ಜಂಟಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
