ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ನಡುವಿನ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಡಾಲರ್ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಬಹುತೇಕ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಶೇ 96 ರಷ್ಟು ಪಾವತಿಗಳು ಈಗ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ರೂಬಲ್ ಮೂಲಕವೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಬೆರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಇವಾನ್ ನೊಸೊವ್ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಪರ್ಯಾಯ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ರೂಪಾಯಿ-ರೂಬಲ್ ಪಾವತಿ ಜಾಲದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ವಹಿವಾಟುಗಳ ಪೈಕಿ ಶೇ 90 ರಷ್ಟು ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷದೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾವತಿಗಳು ಒಂದೇ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭದ ಬಳಿಕ ಭಾರತ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಆಮದು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದರಿಂದ 2024 ರಲ್ಲಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ 70 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆ ತಲುಪಿತ್ತು. 2025 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಿಗಿಯಾದಾಗ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದರೂ 2026 ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಚೇತರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ರಫ್ತುದಾರರ ಬಳಿ ರೂಪಾಯಿ ಸಂಗ್ರಹ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಸಮತೋಲನದ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ಸ್ಬೆರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ರಷ್ಯಾದ 22 ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ 17 ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಜಾಲದಿಂದ ಆ ಸಮಸ್ಯೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ.
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಪಾಲಿಗೆ ಇದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ. ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ರೂಪಾಯಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಇದು ಪಶ್ಚಿಮದ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದರೂ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸವಾಲುಗಳೂ ಇವೆ. ಭಾರತದ ಆಮದು ರಫ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ರೂಬಲ್-ರೂಪಾಯಿ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ರಷ್ಯಾ ಬಳಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಬಾಂಡ್ ಅಥವಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮಾರ್ಗೋಪಾಯಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ವೋಸ್ಟ್ರೋ ಖಾತೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ರೂಪಾಯಿಯ ಪರಿವರ್ತನೀಯತೆಯ ಮಿತಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಇವೆ.
ಆದರೂ, 96 ಶೇಕಡಾ ವಹಿವಾಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಕರೆನ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ದೇಶಗಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಂದು ಯಶಸ್ವಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ಡಾಲರ್ ಅವಲಂಬನೆ ತಗ್ಗಿಸಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳಂತಹ ಇತರ ವಲಯಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
