ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ತಲೆದೋರಿರುವ ನೈಜ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ವಿವಾದದ ಕುರಿತು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಭೆ ನಡೆದಿದೆ. ಕಿಬಿಥೂ ವಲಯದ ವಾಚಾ-ದಮಾಯಿ ಗಡಿ ಭೇಟಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಮಟ್ಟದ ಮಾತುಕತೆ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೀಜಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 25ನೇ ಸುತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮಟ್ಟದ ಸಂವಾದದ ಬಳಿಕ ನಡೆದಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸೇನಾ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ವಲಯದ ಎಲ್ಎಸಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಕಾಪಾಡುವ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ವಿಸ್ತೃತ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆದಿದೆ. ದಿಮಾಪುರ ಕೇಂದ್ರಿತ 3ನೇ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುವ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಗಿರೀಶ್ ಕಾಲಿಯಾ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ನಿಯೋಗದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಬೀಜಿಂಗ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಎಂಟು ಅಂಶಗಳ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಗಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಉನ್ನತ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡರ್ ಗಳ ಸಭೆಗಾಗಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಸಭೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅರುಣಾಚಲದ ಮೇಲಿನ ಸುಬನ್ಸಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಟಕ್ಸಿನ್ ಗಡಿ ಬಳಿ ಜುಲೈ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಯೋಧರ ನಡುವೆ ಮುಖಾಮುಖಿ ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಬಂದಿದ್ದು, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೊಂಚ ಗಂಭೀರವಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈವರೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ಹೊರಬಿದ್ದಿಲ್ಲ.
ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಆಗಸ್ಟ್ 25 ರಂದು ಬೀಜಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ ಅಜಿತ್ ದೋವಲ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ವಾಂಗ್ ಯಿ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸುವುದು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಭಾರತ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತ್ತು. 2020ರ ಪೂರ್ವ ಲಡಾಖ್ ಸಂಘರ್ಷದ ನಂತರ ಹಳಿ ತಪ್ಪಿದ್ದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸರಿದಾರಿಗೆ ತರಲು 2024ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಂದಿನಿಂದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಸಂವಾದ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನಚರಿಯ ಗಡಿ ಸಭೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಚೀನಾ ತನ್ನ ಭೂಭಾಗ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ಹೊಸ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಗಸ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕಿಬಿಥೂ ಮತ್ತು ವಾಚಾ-ದಮಾಯಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರತಿ ಸಭೆಯೂ ಉಭಯ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅಪನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಸುಬನ್ಸಿರಿಯ ಟಕ್ಸಿನ್ ಬಳಿ ವರದಿಯಾದ ಮುಖಾಮುಖಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯದ ಲಡಾಖ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ವ ವಲಯದಲ್ಲೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಬೀಜಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಆದ ಎಂಟು ಅಂಶಗಳ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಭಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯು ಗಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ರೂಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ವಾಸ್ತವ ಬದಲಾಗಬೇಕಾದರೆ ಕೇವಲ ಮಾತುಕತೆ ಸಾಲದು. 2020ರ ನಂತರ ಭಾರತ ಗಡಿ ರಸ್ತೆ, ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ಮುಂಚೂಣಿ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸಿದ್ದು, ಚೀನಾದ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಮಟ್ಟದ ಮಾತುಕತೆಗಳು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಗಸ್ತು ನಿಯಮಗಳು, ಹಾಟ್ ಲೈನ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷ ತಪ್ಪಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೇರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಶಾಂತಿಗೆ ಗಡಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆಗಳ ವಿನಿಮಯದಂತಹ ಮೂಲ ವಿವಾದಗಳ ಪರಿಹಾರ ಅಗತ್ಯ. ಭಾರತದ ನಿಲುವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಇಲ್ಲದೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹೂಡಿಕೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಹಕಾರ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಚೀನಾ ಕೂಡ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡಗಳ ನಡುವೆ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಹಕ್ಕು ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಬಿಡಲು ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಭೆಗಳು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಚಳಿಗಾಲ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇಂತಹ ಸಂವಾದಗಳ ಮಹತ್ವ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
